Эшик башы түргөндөн
Эңип алган бар бекен?
Жылкы башы төргөндөн
Жылкы тийген бар бекен?
— Эр Манас.

Темингисин тер кылбай
Жорго минген бар бекен?
— Баба өмүр.

Бооруна кетмен чаппаган
Тоодо бүтүн бар бекен?
— Берик таш ата.

Ташын алып салбаган
Сууда бүтүн бар бекен.
— Ысык-Көл.

Төбөңдөгү төрт жылдыз
Батар жери кайда экен?
Төрт авлия, бир азиз
Жатар жери кайда экен?
Пешенеңде беш жылдыз.
Батар жери кайда экен?
Беш авлия, бир азиз,
Жатар жери кайда экен?
— Төбөңдөгү төрт жылдыз,
Батар жери кыбыла.
Төрт авлия бир азиз,
Жатар жери Медина.
Бешенеңде беш жылдыз,
Батар жери кыбыла.
Беш авлия бир азиз,
Жатар жери Медина.

Сөздүн башы эмне?
Суунун башы кайсы?
Жолдун башы эмне?
Күндүн батышы менен чыгышы нече күндүк жол?
Асман менен жердин ортосу нече күндүк жол?
Калп менен чындын ортосу нече күндүк жол?
— Сөздүн башы — кулак.
Суунун башы — булак.
Жолдун башы — кыя.
Күндүн чыгышы менен батышынын ортосу — бир күндүк жол, эртең менен
чыгып, кечинде батат.
Асман менен жердин ортосу — каш менен кабактын ортосундай.
Калп менен чындын ортосу — төрт эли; көз менен көргөн чын, кулак менен
уккан калп.

Сапар шаанын (хандын) элине айткан
7 табышмагын кызы Анвар шаа тапкан экен.
Дүйнөдө ким күчтүү?
Дүйнөдө учкул кайсы?
Баатыр деген эмне?
Коркок деген эмне?
Жакшы деген эмне?
Жаман деген эмне?
Жаманга даба кайсы?
— Эл күчтүү, элди-журтту баш ийдирип
турган падыша күчтүү.
Ой, санаа учкул.
Баатыр — жүрөктүү тайманбас адам.
Баатыр болмөк жүрөктөн,
Балбан болмок билектен.
Эки көзү бар — сокур, кулагы бар — дүлөй,
Тили бар — дудук, элге пайдасыз адам — коркок.
Даанышмандын булагынан суу ичкен,
Эл үчүн камкордук көргөн адам.
Өз башын көккө ыргытып мактанган,
көйрөң, элди эмес өз жанын жакшы бакбаган адам.
Жаманды алдап катарга кошуу, окутуу, тарбиялоо
Ошондой болсо да эл оозунда
«жаманга даба жок» дейт.
Анвар шаага агасы Алхактын айткан табышмагы:
Он сегиз миң ааламдын энеси ким?
Эмчеги кайсы?
Он сегиз миң ааламдын атасы ким?
Арадагы кайсы?
— Он сегиз миң ааламдын энеси — жер.
Эмчеги — эл-журт.
Атасы — күн
Арадагы — суу.
Куу карагай башынан,
Куулап өткөн ким болду?
Жаш карагай башынан,
Жалап өткөн ким болду?
Жашты кууну аралап,
Сурап өткөн ким болду?
Кара-Тоонун боорунан,
Капталдай көчкөн ким болду?
Кара чоку башынан
Ат ойноткон ким болду?
Эки жыгач боорунан
Эптеп алган ким болду?
Жалгыз жыгач боорунан
Жамап алган ким болду?
Узун сая жыгачтын
Учун кескен ким болду?
Эки кырга конорбу,
Эмки айткан сөзүңдү
Эптебей тапсам болобу?
Жалгыз кырга конорбу,
Жаңкы айткан сөзүңдү,
Жамабай тапсам болобу?
— Куу карагай башынан,
Сурап өткөн Алмамбет.
Кууну жашты аралап,
Жалап өткөн Алмамбет.
Жаш карагай башынан
Жашты кууну аралап,
Сурап өткөн Алмамбет.
Кара-Тоонун боорунан,
Капталдай көчкөн жылкычы.
Кара чоку башынан,
Ат ойноткон бүркүтчү
Эки жыгач боорунан,
Эптеп алган ээрчи.
Жалгыз жыгач башынан
Жамап алган комузчу.
Акыны элем ырчынын,
Ар жыйындын ичинде,
Сен өңдөнгөн балдарды,
Албарсты баскандай кылчу элем.
Торусу элем жылкынын
Торгою элем ырчынын,
Жээрдеси элем жылкынын…

Долононун топ бутак,
Такылдаткан ким болду?
Эки жыгач боорунан
Эптей турган ким болду?
Жарты жыгач боорунан,
Жарып алган ким болду?
Ак жамынчы жамынып,
Кериге чыккан ким болду?
Ала-Тоонун боорунан,
Ат ойноткон ким болду?
Кара-Тоонун боорунан
Казан аскан ким болду?
— Долононун топ бутак,
Такылдаткан токмокчу.
Эки жыгач боорунан,
Эптей турган комузчу.
Карагай менен ыргайдын
Башын бууган түндүкчү.
Жарты жыгач боорунан
Жарып алган челекчи.
Ак жамынчы жамынып,
Кериге чыккан жылкычы.
Ала-Тоонун бооруна,
Ат ойноткон мергенчи.
Кара-Тоонун бооруна,
Казан аскан саятчы.
Табышмагың таптымбы
Оозуңду жаптымбы…

Жол узуну не болот?
Чөп узуну не болот?
Элдин чоңу ким болот?
Токтобостон агуучу,
Суунун чоңу не болот?
Оңой ушул нерсени,
Кана тапчы сен ойлоп?
— Жол узуну — кыя-адыр,
Чөп узуну — мыядыр.
Элдин чоңу — карыя,
Токтобостон агуучу
Суунун чоңу — дарыя.
Кана айтчы табышмак
Оозуң минтип жабылмак.

Бир карыядан бир жигит суроо сурайт:
Экөө менен кандайсыз?
— Экөө үчөө болду. (Бутка таяк кошулганы)
Алыс менен кандайсыз?
— Алыс дагы алыстап ары кетти — дейт.
(Көзү көрбөй калганы).
Жакын менен кандайсыз?
— Күндө үч убак карсылдашабыз. (Тиш менен
жаактын тамак чайнаганы).
Кабарчы менен кандайсыз?
— Нез кара болгон дарттайбыз? (Кулактын укпаганы).

Канат эмнеден болот?
— Жакшы санаган ага-ини, сөөк-тамыр.
Манат эмнеден болот?
— Манат койдун жүнүнөн болот.
Санат кайдан чыгат?
— Нускалуу карыялардан чыгат.

Асмандан бийик эмне?
— Асмандан бийик — текебер.
Суудан терең эмне?
— Суудан терең — окуу.
Октон күлүк эмне?
— Октон күлүк — санаа.
Уудан ачуу эмне?
— Уудан ачуу — жокчулук.
Кардан муздак эмне?
— Кардан муздак — калган көңүл.
Оттон ысык эмне?
— Оттон ысык — жан.
Казана деген эмне?
— Көпчүлүк калк.
Мүлк деген эмне?
— Кадыр-көңүлү калбаган сөөк.
Эр эгиз деген эмне?
— Бирин бири сыйлаган, эли-журтуна
пайдасы тийген аял-эркек.
Эмгектүү жалгыз деген эмне?
— Бири биринен ажырашып калган аял-эркек

дй аяктай болгону, ал эмине болучу?
Күн күрөктөй болгону, бул эмине болучу?
Тоо томуктай болгону, бул эмине болучу?
Жериң чекен тартканы, бул эмине болучу?
Сууң сукан тартканы, бул эмине болучу?
— Ай аяктай болгону, ай тийгени эмеспи.
Күн күрөктөй болгону, күн тийгени эмеспи.
Тоо томуктай болгону, күн жааганы эмеспи.
Жериң чекен тартканы, көк чыкканы эмеспи.
Сууң сукан тартканы, суу киргени эмеспи.

Муун-муун мундуз,
Муун ала кундуз.
Аба кийик териси,
Алты кочкор мүйүзү.
Кап ооз — кийиз
Карга оозу — мүйүз
Кой баласы — шишек.
— Муун-муун мундуз
Мундуз эмей эмне?
Муун ала кундуз
Кундуз эмей эмне?
Аба кийик териси
Териси эмей эмне?
Алты кочкор мүйүзү
Мүйүзү эмей эмне?
Кап оозу — кийиз
Кийиз эмей эмне?
Карга оозу — мүйүз
Мүйүз эмей эмне?
Кой баласы — шишек

Шишек эмей эмне?

Кап оозу кийиз,
Карга оозу мүйүз,
Кой баласы шишек,
Аны таппаган киши эшек.
— Кап оозу кийиз эмей эмне,
Карга оозу мүйүз эмей эмне,
Кой баласы шишек эмей эмне,
Аны таппаган киши эшек эмей эмне.

Чекилдектин түбүндө чекилдеткен ким экен?
— Ийикчи.
Асман менен жердин ортосу канча?
— Каш, кабак.
Төгөрөктүн түбүндө төкүлдөткөн ким экен?
— Кырманчы.
Ким сүйлөбөй окутат?
— Китеп.
Кара тоонун боорунда карап жаткан ким экен?
— Саятчы.

Аркайган кара тоо өлөбү?
— Бетин туман басканы.
Тийип турган күн өлөбү?
— Бетин булут чалганы.
Калдайган кара жер өлөбү?
— Кар астында калганы.
Аккан суу өлөбү?
— Муз астында калганы.

Эмнеде каймак жок?
— Кара сууда каймак жок.
Эмнеде тамыр жок?
— Ташта тамыр жок.
Эмнеде көпүрө жок?
— Көлдө көпүрө жок.
Эмнеде тирөөч жок?
— Асманда тирөөч жок.
Эмнеде жан жок?
— Дөңгөчтө жан жок.
Эмнеде тил жок?
— Балыкта тил жок.
Эмнеде кан жок?
— Чөптө кан жок.
Эмнеде өт жок?
— Жылкыда өт жок.
Эмнеде сүт жок?
— Кушта сүт жок.
Эмнеде түк жок?
— Жыланда түк жок.
Эмнеде кыр жок?
— Кыңырыкта кыр жок.
Эмнеде сыр жок?
— Ыңырчакта сыр жок.

Дүйнөдө эмне кызык?
— Турмуш.
Дүйнөдө эмне күлүк?
— Кыял, (санаа).
Дүйнөдө эмне күчтүү?
— Илим.
Дүйнөдө эмне таттуу?
— Уйку.
Дүйнөдө баарынан эмне семиз?
— Баарынан семиз — Жер.

Дүйнөдө эмне күлүк?
— Ой.

Дүйнөдө ким берекелүү?
— Жер.
Эмне отсуз күйөт?
— Күн.
Кезектешип жарык берген эмне?
— Күн, Ай.
Асман, жерди бүркөгөн күңүрт нуру не болот?
— Булут.
Мээрими менен нур берип, жылытып турган не болот?
— Күн.

Соонун атасы ким?
— Жан.
Сөздүн атасы ким?
— Кулак.
Жолдун атасы ким?
— Туяк.

Суунун атасы ким?
— Булак

Суунун атасы ким?
Жолдун атасы ким?
Сөздүн атасы ким?
www.bizdin.kg
— Суу атасы — булак
Жол атасы — туяк
Сөз атасы — кулак

Жумшактын жумшагы эмне?
— Кебез.
Катуунун катуусу эмне?
— Таш.
Ачуу менен таттууну бирдей берген ким экен?
— Туз.

Жердин ээси ким?
— Дөбө.
Суунун ээси ким?
— Булак.
Кептин ээси ким?
— Кулак.

Тарлыктын тарлыгы кайсы?
— Тарлыктын тарлыгы — өкүмү күч хандын асты

Аяктын оозу кайсы?
Түбү кайсы?
— Оозу бысмылла,
Түбү аллоакпар.

Ширинден ширин эмне ширин?
Катуудан катуу эмне катуу?
Оордон оор эмне оор?
— Ширинден ширин жар ширин,
Катуудан катуу жокчулук катуу,
Оордон оор төрт түлүк мал оор.

Таттуунун таттуусу эмне?
— Таттуунун таттуусу — жан.

Көтөрүмдүүнүн көтөрүмдүүсү кайсы?
— Эл.

Алтын тондун жакасын
Тек кайырткан ким экен?
Алтын казык кактырып,
Бек байлаткан ким экен?
— Бүркүтчү

Ала-Тоонун боорунда,
Ат ойноткон ким экен?
— Жылкычы.

Акыл кайда,
Кубат кайда,
Уят кайда?
— Акыл — башта,
Кубат — сөөктө,
Уят — көздө.